Ο διαγωνισμός
Πώς λειτουργούσε ένα μεσαιωνικό κονταροχτύπημα
Από εικονικές μάχες σε μονομαχία με λόγχη: τι ήταν ένα τουρνουά, πώς το ζούστο έγινε άθλημα, γιατί έσβησε και πού έχει επιστρέψει το θεατρικό ζούστο.
Κρατήστε τη θέση σας ↗Γρήγορη απάντηση
Το κονταροχτύπημα ήταν ένα πολεμικό παιχνίδι ανάμεσα σε δύο καβαλάρηδες με λόγχες, μέρος του ευρύτερου μεσαιωνικού τουρνουά. Σύμφωνα με τη Wikipedia, ξεπήδησε από τις τακτικές του βαρέος ιππικού, εξελίχθηκε σε εξειδικευμένο άθλημα στα τέλη του Μεσαίωνα, έσβησε τον 16ο και 17ο αιώνα και γνωρίζει μια περιορισμένη θεατρική αναβίωση από τη δεκαετία του 1970.
Το τουρνουά και το κονταροχτύπημα δεν είναι το ίδιο πράγμα
Η Wikipedia ορίζει το τουρνουά ως μια ιπποτική αναμέτρηση ή προσομοιωμένη μάχη, ευρέως διαδεδομένη μεταξύ του 12ου και του 16ου αιώνα. Περιλάμβανε συμπλοκές σώμα με σώμα, μάχες εκ του συστάδην και διαγωνισμούς δύναμης ή ευστοχίας, και μόνο περιστασιακά κονταρομαχίες. Τα τουρνουά σηματοδοτούσαν στέψεις, γάμους και γεννήσεις, ή υποδέχονταν σημαντικούς επισκέπτες, ενώ ορισμένα ήταν απλώς ψυχαγωγία. Κάποιοι σύγχρονοι τα θεωρούσαν επιπόλαια, ακόμη και απειλή για τη δημόσια τάξη, όμως τα θεάματα ήταν δημοφιλή.
Το ίδιο το κονταροχτύπημα
Η Wikipedia χαρακτηρίζει το κονταροχτύπημα ένα πολεμικό παιχνίδι ανάμεσα σε δύο αντιπάλους, έφιππους ή πεζούς. Προέρχεται από το παλαιογαλλικό joster, που με τη σειρά του ανάγεται στο λατινικό iuxtare, δηλαδή πλησιάζω ή συναντώ. Το έφιππο κονταροχτύπημα βασίζεται στη στρατιωτική χρήση της λόγχης από το βαρύ ιππικό, και κατά τον Ύστερο Μεσαίωνα, καθώς διαδίδονταν τα ιδανικά της ιπποσύνης, έγινε πιο θεσμοθετημένο και μετατράπηκε σε άθλημα με δική του υπόσταση, όπου η τιμή κερδιζόταν με έντιμη μάχη. Τα Χρονικά του Froissart, γραμμένα τη δεκαετία του 1390, καταγράφουν ότι τότε η μάχη αναμενόταν να μην είναι θανατηφόρα και χωριζόταν σε γύρους τριών συναντήσεων με διάφορα όπλα, ένα από τα οποία ήταν το κονταροχτύπημα. Η Wikipedia προσθέτει ότι αυτή η εξιδανικευμένη αναβίωση της ιπποσύνης αντλούσε από τα ιπποτικά μυθιστορήματα, τα οποία οι ευγενείς προσπαθούσαν να αναπαραστήσουν στην πραγματική ζωή, θολώνοντας ενίοτε τα όρια ανάμεσα στην πραγματικότητα και τη μυθοπλασία.
Η πανοπλία
Από τον 11ο έως τον 14ο αιώνα, ενώ οι κονταρομαχίες ήταν ακόμη συνδεδεμένες με το δόρυ στον πόλεμο, η πανοπλία εξελίχθηκε από τον αλυσιδωτό θώρακα, με συμπαγές κράνος και ασπίδα, στην πλάκα. Μέχρι το 1400, σύμφωνα με τη Wikipedia, οι ιππότες φορούσαν ολόσωμες στολές από πλάκες, που ονομάζονταν harness. Η εμφάνιση είναι αυτό που δανείζεται πρώτα μια παράσταση: το κράνος, η ασπίδα και το δόρυ αποτελούν τη οπτική συντομογραφία του ιππότη, ακόμη και όταν ο αγώνας στην άμμο είναι σκηνοθετημένος.
Γιατί σταμάτησε
Η Wikipedia αναφέρει ότι οι κονταρομαχίες παρέμειναν δημοφιλείς στους ευγενείς σε όλη την Ευρώπη έως τον 16ο αιώνα. Στη Γαλλία σταμάτησαν μετά από ένα ατύχημα που σκότωσε τον βασιλιά Ερρίκο Β΄ το 1559. Στην Αγγλία επιβίωσαν στις κονταρομαχίες της Ημέρας Ανάρρησης της Ελισάβετ Α΄ και του Ιακώβου ΣΤ΄ και Α΄. Μέχρι τον 17ο αιώνα είχαν παραχωρήσει τη θέση τους σε άλλα ιππικά αθλήματα, αν και οι μη επαφής δεξιότητες ενόπλων επιβίωσαν σε ελαφρύτερη μορφή.
Η αναβίωση
Η θεατρική αναπαράσταση κονταρομαχίας έχει επιστρέψει σε περιορισμένη κλίμακα από τη δεκαετία του 1970, και η ανταγωνιστική κονταρομαχία από τη δεκαετία του 1990, σύμφωνα με τη Wikipedia. Πανηγύρια και εκδηλώσεις πολιτιστικής κληρονομιάς τη διοργανώνουν σήμερα, όπως και ένα δείπνο-σόου στο Λας Βέγκας, το οποίο προσθέτει πυροτεχνήματα και γεύμα στον παλαιότερο αγώνα και το τοποθετεί σε ειδικά διαμορφωμένη αρένα αντί για πεδίο κονταρομαχίας. Η Wikipedia χαρακτηρίζει την αναβίωση περιορισμένη, επομένως οι σκηνοθετημένες εκδοχές σε πανηγύρια και σόου αποτελούν την εξαίρεση, όχι τον κανόνα.
Τι να περιμένετε από μια εκδοχή παράστασης
Ένα σόου δανείζεται την εικόνα της κονταρομαχίας, με καβαλάρηδες, λόγχες και ασπίδες, και τη ντύνει με μια ιστορία. Η καταχώριση αναφέρει ότι ιππότες διαγωνίζονται σε ιπποδρομίες, κονταρομαχίες και ξιφομαχίες, με ειδικά εφέ. Αυτός ο οδηγός δεν μπορεί να περιγράψει τη σειρά των εμφανίσεων μιας δεδομένης βραδιάς, και δεν χρειάζεται: το ζήτημα είναι ότι ο αγώνας έχει μια μακρά ιστορία πίσω του και ότι παρακολουθείτε έναν θεατρικό απόγονο, όχι ένα τουρνουά. Είναι επίσης ένα εύκολο πλαίσιο για τα παιδιά: το κράνος, η ασπίδα και η λόγχη είναι απλά στο να τα επισημάνετε από τη θέση σας.
Συχνές ερωτήσεις
Από πού προέρχεται η λέξη joust;
Η Wikipedia αναφέρει ότι προέρχεται από το παλαιογαλλικό joster, από το λατινικό iuxtare, που σημαίνει πλησιάζω ή συναντώ.
Τελείωσε το κονταροχτύπημα;
Έσβησε από τον 16ο και 17ο αιώνα, και η Wikipedia αναφέρει μια θεατρική αναβίωση από τη δεκαετία του 1970.
Ήταν ένα τουρνουά μόνο κονταρομαχία;
Όχι. Σύμφωνα με τη Wikipedia, περιλάμβανε επίσης συμπλοκές σώμα με σώμα και μάχη εκ του συστάδην.
Γιατί η Γαλλία σταμάτησε τα κονταροχτυπήματα;
Η Wikipedia αναφέρει ότι ένα ατύχημα που σκότωσε τον βασιλιά Ερρίκο Β΄ το 1559 έδωσε εκεί τέλος.
Είναι το σόου ένα πραγματικό τουρνουά;
Όχι. Πρόκειται για θέατρο που δανείζεται την εμφάνιση του τουρνουά, με ειδικά εφέ και γεύμα.
Πηγές