← Kolacja z turniejem rycerskim w Las Vegas — powrót do strony głównej

Konkurs

Jak przebiegał średniowieczny turniej rycerski

Od pozorowanych bitew po pojedynek na kopie: czym był turniej, jak rycerskie potyczki stały się sportem, dlaczego odeszły w zapomnienie i gdzie teatralne turnieje powróciły.

Autor Las Vegas Joust Supper Guide · fakty ostatnio zweryfikowane

Zarezerwuj miejsce ↗

Szybka odpowiedź

Turniej rycerski był walką dwóch jeźdźców uzbrojonych w kopie, stanowiącą część szerszych średniowiecznych zawodów rycerskich. Według Wikipedii wywodzi się z taktyki ciężkiej kawalerii, w późnym średniowieczu stał się wyspecjalizowaną dyscypliną sportową, podupadł w XVI i XVII wieku, a od lat 70. XX wieku przeżywa ograniczony renesans w formie widowiskowej.

Turniej i rycerskie potyczki to nie to samo

Konny rycerz z kopią przemierza piaszczystą arenę przed kamiennym kościołem, a przebrani dworzanie przyglądają się temu widowisku
Turnieje rycerskie na francuskim jarmarku w Châteaudun to zupełnie inne wydarzenie. · Photo: Milliped, CC BY-SA 4.0, via Wikimedia Commons

Wikipedia definiuje turniej jako rycerską rywalizację lub pozorowaną walkę, rozpowszechnioną między XII a XVI wiekiem. Obejmował on mêlée, walkę wręcz oraz zawody siły lub celności, a tylko czasami także potyczki na kopie. Turnieje upamiętniały koronacje, śluby i narodziny albo witały ważnych gości, a niektóre były po prostu rozrywką. Niektórzy współcześni uważali je za błahostkę, a nawet zagrożenie dla porządku publicznego, lecz widowiska cieszyły się popularnością.

Sam turniej rycerski

Dwaj rycerze w zbrojach nacierający na siebie konno wzdłuż trawiastego ogrodzenia turniejowego z uniesionymi kopiami
Pokaz rycerski na jarmarku w średniowiecznym stylu, a nie w arenie w Las Vegas. · Photo: Pseudopanax, public domain, via Wikimedia Commons

Wikipedia nazywa turniej rycerski grą wojenną między dwoma zawodnikami na koniu lub pieszo. Wywodzi się ona od starofrancuskiego słowa joster, które ostatecznie pochodzi od łacińskiego iuxtare, czyli zbliżać się lub spotykać. Turniej konny opiera się na wojskowym użyciu kopii przez ciężką kawalerię, a w późnym średniowieczu, gdy ideały rycerskości się rozprzestrzeniały, stał się bardziej uregulowany i przekształcił się w samodzielną dyscyplinę sportową, w której honor zdobywało się uczciwą walką. Kroniki Froissarta, spisane w latach 90. XIV wieku, odnotowują, że walkę uważano już wówczas za nieśmiercionośną i dzielono ją na rundy po trzy starcia z użyciem różnych broni, z których jednym był turniej konny. Wikipedia dodaje, że to romantyzowane odrodzenie rycerskości czerpało z romansów rycerskich, które szlachta próbowała odtwarzać w rzeczywistości, czasem zacierając granicę między fikcją a rzeczywistością.

Zbroja

Od XI do XIV wieku, gdy turnieje rycerskie wciąż były związane z lancą na polu bitwy, zbroja ewoluowała od kolczugi, z masywnym hełmem i tarczą, po zbroję płytową. Jak podaje Wikipedia, około 1400 roku rycerze nosili pełne zbroje płytowe, zwane harness. To właśnie wygląd jest tym, co widowisko zapożycza w pierwszej kolejności: hełm, tarcza i lanca to wizualny skrót myślowy oznaczający rycerza, nawet gdy pojedynek na piasku jest inscenizowany.

Dlaczego to ustało

Wikipedia podaje, że turnieje rycerskie pozostawały popularne wśród europejskich możnowładców przez cały XVI wiek. We Francji zaniechano ich po wypadku, w którym w 1559 roku zginął król Henryk II. W Anglii przetrwały w postaci turniejów w dniu wstąpienia na tron, organizowanych za panowania Elżbiety I oraz Jakuba VI i I. W XVII wieku ustąpiły miejsca innym dyscyplinom jeździeckim, choć bezkontaktowe konkurencje sprawnościowe przetrwały w lżejszej formie.

Odrodzenie

Turnieje rycerskie w formie inscenizacji teatralnych powróciły w ograniczonym zakresie od lat 70. XX wieku, a turnieje rycerskie o charakterze sportowym od lat 90. XX wieku – według Wikipedii. Jarmarki i imprezy dziedzictwa kulturowego organizują je dziś, podobnie jak kolacja z pokazem w Las Vegas, która dodaje pirotechnikę i posiłek do dawnej rywalizacji i umieszcza ją na specjalnie zbudowanej arenie, a nie na placu turniejowym. Wikipedia określa ten renesans jako ograniczony, więc inscenizowane wersje na jarmarkach i w pokazach są wyjątkiem, a nie normą.

Czego można się spodziewać po wersji widowiskowej

Spektakl zapożycza widowiskowość turnieju rycerskiego – jeźdźców, kopie i tarcze – i opakowuje ją w opowieść. W opisie czytamy, że rycerze rywalizują w wyścigach konnych, turniejach i walkach na miecze, z efektami specjalnymi. Ten przewodnik nie może opisać przebiegu konkretnego wieczoru i nie musi: istotne jest to, że za tym widowiskiem stoi długa historia, a ty oglądasz teatralną kontynuację, nie turniej. To także łatwa rama dla dzieci: hełm, tarczę i kopię z łatwością wskażesz ze swojego miejsca.

Najczęściej zadawane pytania

Skąd pochodzi słowo joust?

Wikipedia podaje, że pochodzi od starofrancuskiego joster, od łacińskiego iuxtare, czyli zbliżać się lub spotykać.

Czy turnieje rycerskie się skończyły?

Zniknęła z sceny w XVI i XVII wieku, a według Wikipedii od lat 70. XX wieku przeżywa teatralny renesans.

Czy turniej to było tylko rycerskie potykanie się na kopie?

Nie. Według Wikipedii obejmowało ono również walkę wręcz i starcia w bezpośrednim kontakcie.

Dlaczego we Francji zaprzestano turniejów rycerskich?

Wikipedia podaje, że wypadek, w którym w 1559 roku zginął król Henryk II, położył temu kres.

Czy to widowisko to prawdziwy turniej?

Nie. To teatr, który zapożycza wygląd turnieju, z efektami specjalnymi i posiłkiem.

Zarezerwuj miejsce ↗

Źródła

  1. Wikipedia: Joust
  2. Wikipedia: Tournament (medieval)
  3. Wikipedia: Tournament of Kings
  4. Wikipedia: King Arthur
Zarezerwuj miejsceBezpieczne płatności · Bez ukrytych opłat